postheadericon Prostanoidy

Prostanoidy, zwane poprawniej eikozanoidami, są „najmłodszą” grupą autakoidów. W skład tej grupy wchodzą prostaglandyny (PG)r trombo- ksany (TX) i prostacykliny (PGI). Blisko spokrewnione z tymi cyklicznymi lipidami są łańcuchowe produkty lipoolcsygenacji nienasyconych kwasów tłuszczowych – leukotrieny. Nazwa „prostanoidy” wywodzi się stąd, że początkowo sądzono, iż najdawniej znana grupa prostaglandyn jest wytwarzana wyłącznie przez gruczoł krokowy (giandula piostaiae). Obecnie wiadomo, że również inne komórki w organizmie mogą wytwarzać eikozanoidy, aczkolwiek największe stężenie prostaglandyn wykrywa się w ejakulacie (200-300 ng/ml).

Substraty wyjściowe do biosyntezy eikozanoidów. Nazwa eikozanoidy („dwudziestaki”) pochodzi stąd, .że substratami do biosyntezy tej grupy autakoidów są dwudziestowęglowe nienasycone kwasy tłuszczowe, a mianowicie kwas eikozatrienowy (kwas dihomo-v- -linolenowy, 20 : 3co6, DHLA), kwas eikozatetraenowy (kwas arachidono- wy, 20 : 4co6, AA) lub kwas eikozapentaenowy (20 : 5co3, EPA). Wywodzą się one z roślinnych nienasyconych kwasów — linolowego, a-linole- nowego i 7-linolenowego (tzw. istotne kwasy tłuszczowe — ang. Essential Fatty Acids, EFA), które po wydłużeniu łańcuchów i zwiększeniu podwójnych wiązań w łańcuchu w organizmie zwierzęcym stają się sub-stratami do biosyntezy eikozanoidów. Na przykład kwas eikozatrienowy jest substratem do biosyntezy prostaglandyn (PG) monoenowych (np. PGE!), z kwasu eikozatetraenowego są wytwarzane prostaglandyny die- nowe (np. PGE2) (wzór 3.6), z kwasu eikozapentaenowego prostaglandyny

Prostaglandyna F2a Prostaglandyna E2 trienowe (np. PGE3). Substraty do biosyntezy eikozanoidów są wbudowywane w pozycję 2 do fosfolipidów tkankowych. Substraty te sLają się dostępne dla enzymów biosyntetyzujących eikozanoidy dopiero po enzymatycznym uwolnieniu z fosfolipidów przez fosfolipazę A2. U ludzi pozostających na przeciętnej europejskiej diecie głównym, jeśli nie jedy- nym substratem, jest AA. U Eskimosów z północno-zachodniej Grenlandii głównym substratem jest EPA, ponieważ ich dieta (tran, mięso ryb) zawiera znaczne ilości tego kwasu, a praktycznie jest pozbawiona kwasu linolowego, prekursora DHLA i AA. Różne zestawy dietetyczne mogą więc zmienić tor biosyntezy eikozanoidów.

Leave a Reply